Four causes of Theology (II)

中世纪直到宗教改革以前,经院哲学最重要的教科书就是 Petrus Lombardus 的 Quatuor Libri Sententiarum,其中摘录了圣经、教父和中世纪学者们的著作,以系统神学方法按照主题组织起来。而 Lombardus 的贡献在于调和其中不同作者的不同观点。自此以后,经院学者们从事 Sententiarum 教学的主要产物就是这四卷书各种注疏。诸如 Duns Scotus、Thomas Aquinas、Bonaventura 等等重量级的学者几乎都留下了他们的评注。Bonaventura 的 Commentaria in Quatuor Libros Sententiarum 是他最具影响力的著作,从中我们就可以得到他关于神学四因的回答。

在 Bonaventura 身处的 13 世纪 50 年代,亚里士多德统治着一切科学。当时的神学界,一个重要的议题就是:神学如何是亚里士多德式科学?在评注的开篇 Bonaventura 以神学的四因明确了哲学、信仰与神学的关系。 并且 Aquinas 在 Summa Theologica 里也也给出了与 Bonaventura 类似的回答。

一、神学的主体/物质因是什么?

首先 Bonaventura 引证 Priscian 在语法中三种意义上的主体,其一根本的 principium radicale,例如构成单词的字母;其二综合的 totum integrale,例如完整的演说;其三普遍的 totum universale,例如有序、有意义的声音。 Bonaventura 认为上帝是神学在第一种根本的意义下的主体,基督是第二种综合的意义下的主体,而事物和现象(res et signa)是神学在普遍的意义下的主体。

而 Aquinas 的观点认为,神学的物质因是“可以由默示而认识的神的存在”(“ens divinum cognoscibile per inspirationem”, Super Sent., q. 1 a. 4 co.),并且,“上帝就是这一科学的主体”(“Deus est subiectum huius scientiae” S.T. Ia q. 1 a. 7 co.)。

二、神学的目的因是什么?

亚里士多德把科学分为理论学术、实用之学和生产之学。理论学术目的是知识,而实用之学的目的是行为。比较理论与实践,Thomas Aquinas 认为神学是思考与实践相结合(“sacra tamen doctrina comprehendit sub se utramque”),而偏重思考(“Magis tamen est speculativa quam practica”)的学科(See S.T. Ia q. 1 a. 4)。 Bonaventura 在论到神学的目的时也认为神学目的既是思考,也是使人为善(“Scientia theologica est habitus affectivus et medius inter speculativum et practicum, et pro fine habet tum contemplationem, tum ut boni fiamus, et quidem principalius, ut boni fiamus.” Comm. in Sent. Prol., q. 3 co.)。或者说,神学的目的是认识上帝,也不仅是认识上帝。

三、神学的形式是什么?

是仔细的检视和推理(“Modus procedendi perscrutatorius sive ratiocinativus” Comm. in Sent. Prol., q. 2 co.)。 Bonaventura 指出,神学的形式就是进行神学研究的方式 modus procendi,即达到神学的目的因的手段。

Thomas Aquinas 认为神学并不证明信仰,而是从信仰出发证明其他(“ita haec doctrina non argumentatur ad sua principia probanda, quae sunt articuli fidei; sed ex eis procedit ad aliquid aliud ostendendum”, S.T. Ia q. 1 a. 8 co.)。

四、神学的动因

Sententiarum 的动因是 Lombardus,神学的动力因就是人的心智。而信仰的动力因却是上帝把信仰灌输给人,因此信仰和神学的区别也在动因上显现出来。

Reference and links:

  • Tim Noone and R. E. Houser, “Saint Bonaventure” in Stanford Encyclopedia of Philosophy. link
  • St. Bonaventure of Bagnoregio, O. F. M., Commentaria in Quatuor Libri Sententiarum. link
  • Thomas Aquinas, Summa Theologica. link

Fin.

Leave a Reply 您的意見

To reply to this article, please enter your name and write your comment in the textbox below. Some HTML tags are allowed: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <code> <em> <i> <strike> <strong>